ΟΜΙΛΙΑ

ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΕΟΦ

ΔΗΜΗΤΡΗ ΛΙΝΤΖΕΡΗ

Αναπτυξιακές δυνατότητες και επενδυτικές ευκαιρίες

 Αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά

ως μοχλός αέναης ανάπτυξης της χώρας

15 Σεπτεμβρίου 2014

Κύριε Υπουργέ,

Κυρίες και κύριοι,

Αγαπητές φίλες και φίλοι,

«Να δεις τον κόσμο σ’ έναν κόκκο άμμου και τον ουρανό σ’ ένα αγρολούλουδο…»

έγραφε ο Μπλέικ.

Επέλεξα τον στίχο αυτό, θέλοντας να επισημάνω την ξεχωριστή σημασία της ελληνικής χλωρίδας με τα μοναδικά ενδημικά φυτά. Ο πλούτος της γης μας είναι μοναδικός. Αξιοποιώντας τον μπορούμε να κάνουμε πολλά για την υγεία, για τη ζωή, για την ευημερία μας.

Η ανάπτυξη της χώρας μας δεν μπορεί παρά να στηριχθεί στα συγκριτικά πλεονεκτήματα που διαθέτουμε. Κι αυτά δεν είναι μόνον ο ήλιος και η θάλασσα. Ούτε η ανάδειξή μας σε διαμετακομιστικό κέντρο, λόγω της γεωγραφικής θέσης που κατέχουμε.

Αντίθετα,

• Είναι η αξιοποίηση του εκλεκτού ανθρώπινου δυναμικού της.
• Είναι ο θησαυρός της πλούσιας βιοποικιλότητας.
• Είναι οι δυνατότητες να αναπτύξουμε νέα και μοναδικά προϊόντα στον πρωτογενή τομέα.
• Είναι η σύνδεση της επιστημονικής έρευνας με τους καρπούς της γης.
• Είναι η ανάπτυξη επιχειρηματικής δραστηριότητας με νέα και καινοτόμα προϊόντα

Με τα συγκριτικά αυτά πλεονεκτήματα μπορούμε να δημιουργήσουμε τις προϋποθέσεις για μια παραγωγική Ελλάδα, για μια εύρωστη οικονομία, για βιώσιμη ανάπτυξη.

Κυρίες και κύριοι,

Φίλες και φίλοι,

Μετά την οδυνηρή εμπειρία που βιώσαμε τα τελευταία χρόνια, η Ελλάδα της κρίσης μπορεί να αποτελέσει παρελθόν, αν όλες οι οικονομικές, επιστημονικές και επιχειρηματικές δραστηριότητες συντείνουν σε ένα νέο παραγωγικό μοντέλο, αν ακολουθήσουμε ένα νέο υπόδειγμα ανάπτυξης και ευημερίας που θα στηρίζεται στην αειφορία. Το χτύπημα της ανεργίας, οι θέσεις εργασίας δεν μπορεί να δημιουργηθούν μέσω της υπερτροφικής ανάπτυξης του δημόσιου τομέα. Το έργο αυτό το είδαμε, το βιώσαμε, έχει κι αυτό τη δική του συμμετοχή στα μεγάλα ελλείμματα που μας οδήγησαν στο μνημόνιο. Η κρατική χρηματοδότηση για την απασχόληση δεν είναι πρόταση ανάπτυξης. Οι θέσεις εργασίας θα προέλθουν μέσα από την κίνηση της οικονομίας. Μέσα σε τέτοιες πρωτοβουλίες και δράσεις που θα συζητηθούν σήμερα.

Τώρα είναι η ώρα να θυμηθούμε και να κάνουμε πράξη τη γνωστή ρήση από την ομιλία ορκωμοσίας του Τζον Κένεντι το 1960: «Μη ρωτάς τι μπορεί να κάνει η χώρα σου για σένα, αλλά τι μπορείς να κάνεις εσύ για τη χώρα σου». Τώρα είναι η ώρα που όλοι μαζί και ο καθένας μας χωριστά μπορούμε να βάλουμε το λιθαράκι για τη μεταμνημονιακή Ελλάδα.

Ο ΕΟΦ αναζητά τη δική του συνδρομή και συμβολή στη διαμόρφωση μιας νέας αναπτυξιακής και οικονομικής στρατηγικής. Ως επιστημονική υποδομή έχει σημαντικές δυνατότητες για τη στήριξη και προώθηση νέων προϊόντων υγείας, βασισμένων σε επιλεγμένα εγχώρια φυτά και βότανα.

Η χρησιμότητά του είναι συνυφασμένη με την ενημέρωση των πολιτών για την ορθολογική χρήση των φαρμάκων, με την καλλιέργεια πολιτισμού πρόληψης, με την καταπολέμηση της υπέρογκης δημόσιας φαρμακευτικής δαπάνης.

Η πρωτοβουλία του να διοργανώσει αυτή την ημερίδα δείχνει την απόφασή μας να χαράξουμε και να περπατήσουμε νέους δρόμους όλοι μαζί: Πολιτεία, ιδιωτικός τομέας, επιστημονική και πανεπιστημιακή κοινότητα.

Ακολουθώντας αυτή τη στρατηγική, θέλουμε να αξιοποιήσουμε την πλούσια ελληνική χλωρίδα, με τα πολυποίκιλα και αμέτρητα αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά, τα οποία αποτελούν την πρώτη ύλη για την παρασκευή φυτικών εκχυλισμάτων με φαρμακευτικές προδιαγραφές, φαρμάκων φυτικής προέλευσης, καλλυντικών και συμπληρωμάτων διατροφής.

Η χώρα μας έχει τη δυνατότητα να αναπτύξει πρωταγωνιστικό ρόλο σ’ αυτή την παραγωγική δραστηριότητα. Έχει την ευκαιρία να αποτελέσει μια από τις βασικές χώρες παραγωγής πρώτης ύλης, καταλαμβάνοντας σημαντικό μερίδιο στην αγορά. Και συγχρόνως να δώσει ευκαιρίες ανάπτυξης και επέκτασης της φαρμακοβιομηχανίας που έχει πολλές παραγωγικές δυνατότητες και διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη βιομηχανική ανάπτυξη της χώρας και μπορεί να διαδραματίσει ακόμα σημαντικότερο.

Με τα νέα προϊόντα του πρωτογενούς τομέα, με την ανάπτυξη επιστημονικής έρευνας στον χώρο αυτό, με την αρωγή του επιχειρηματικού κλάδου, δημιουργούμε τις αναγκαίες συνθήκες, προκειμένου τα αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά να γίνουν ελκυστικότερα στην αγορά, να διευρύνουν τον κύκλο διακίνησης και κατανάλωσης, να αποκτήσουν την πραγματική τους αξία.

Κυρίες και κύριοι,

Φίλες και φίλοι,

Με τη σημερινή ημερίδα που διοργανώνει ο ΕΟΦ θέλουμε:

• να αναδείξουμε τη χρησιμότητα των προϊόντων αυτών σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο.
• να προβάλουμε την ανάγκη περαιτέρω ενίσχυσής τους,
• να δηλώσουμε την πρόθεσή μας για ενδυνάμωση των ερευνητικών προγραμμάτων
• να διασφαλίσουμε τη συνεργασία δημόσιων και ιδιωτικών φορέων, πανεπιστημίων και επιχειρήσεων.
• να ευαισθητοποιήσουμε όλους τους εμπλεκόμενους κρατικούς φορείς και να τους καλέσουμε σε γόνιμη συνεργασία.

Παράλληλα, στόχος μας είναι να ενημερώσουμε:

• τη βιομηχανία φαρμάκων και καλλυντικών

• τους παραγωγούς, προσφέροντάς τους την αναγκαία επιστημονική υποστήριξη, και βεβαίως

• την κοινή γνώμη για την ποιότητα και χρησιμότητα των νέων προϊόντων υγείας που βασίζονται στα αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά.

Αισθανόμαστε ιδιαίτερη ικανοποίηση που η πρωτοβουλία μας έχει την ουσιαστική συνδρομή του Τομέα Φαρμακογνωσίας, Χημείας, Φυσικών Προϊόντων του Φαρμακευτικού Τμήματος του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Τόσο ο ΕΟΦ, όσο και η εγχώρια ακαδημαϊκή κοινότητα, διαθέτουν το επιστημονικό δυναμικό να στηρίξουν μια σειρά εκδηλώσεων και δράσεων, αναδεικνύοντας τη σημασία και την αναγκαιότητα καλλιέργειας φαρμακευτικών και αρωματικών φυτών καθώς και την βιομηχανική και εν γένει επιχειρηματική αξιοποίησή τους.

Ανταποκρινόμενοι στο ενδιαφέρον που μέχρι σήμερα επέδειξαν οι συνεταιρισμοί κρόκου και μαστίχας, αλλά και μια σειρά άλλων αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών πήραμε την πρωτοβουλία να ξεκινήσουμε έναν ουσιαστικό και γόνιμο διάλογο.

Στην ημερίδα που σήμερα διοργανώνουμε θα έχουμε την ευκαιρία να ακούσουμε ενδιαφέρουσες εμπειρίες από πρωτοβουλίες που έχουν αναπτυχθεί στην Περιφέρεια. Παράλληλα, θα έχουμε και τη δυνατότητα να ενημερωθούμε από εξέχοντες επιστήμονες για όλες τις κρίσιμες παραμέτρους που συνδέονται με την αξιοποίηση και τη χρήση των αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών. Ακόμα, θα ενημερωθούμε για την αντιμετώπιση αυτών των ζητημάτων σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Ο ΕΟΦ, θέλοντας να βρίσκεται σε αρμονία με τις νέες ανάγκες και απαιτήσεις, παρέχει την απαραίτητη ενημέρωση και εκπαίδευση όλων των συντελεστών και όλων των φορέων δημοσίου και ιδιωτικού τομέα. Φιλοδοξία του είναι να συντονίσουμε τα βήματά μας για τη δυναμική και ουσιαστική αξιοποίηση των μεγάλων ευκαιριών που παρέχει η παραγωγή νέων προϊόντων υγείας.

Κυρίες και κύριοι,

Φίλες και φίλοι,

Η αξιοποίηση των φαρμακευτικών και αρωματικών φυτών παρέχει αναπτυξιακές δυνατότητες και επενδυτικές ευκαιρίες. Ως ΕΟΦ θέλουμε να συνδράμουμε στη διαμόρφωση και ενίσχυση μιας εθνικής ατζέντας για την έξοδο από την κρίση.

Το ζήτημα το οποίο σήμερα θέσαμε σε δημόσια συζήτηση είναι η πρώτη μας συνδρομή και συμβολή στην ανάγκη υλοποίησης μιας νέας οικονομικής στρατηγικής που στο επίκεντρό της έχει τις νέες επενδύσεις.

• Με τις επενδύσεις μπορούμε να κάνουμε πράξη την εξωστρέφεια και την καινοτομία.
• Με τις επενδύσεις μπορούμε να γυρίσουμε σελίδα αφήνοντας πίσω το παρελθόν.
• Με τις επενδύσεις μπορούμε να κερδίσουμε το μέλλον.

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΕΟΦ ΣΤΟ

6^ο ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΜΕΛΙΟΥ & ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΑΣ

ΣΤΑΔΙΟ ΕΙΡΗΝΗΣ & ΦΙΛΙΑΣ

Το μέλι (στην Ινδοευρωπαϊκή γλώσσα meli, Μυκηναϊκή meri, Λατινικά mel) παράγεται από τις μέλισσες του είδους Apis mellifera από τους χυμούς των ανθέων και είναι μια παχύρρευστη σακχαρώδης ουσία που αποτελεί μια από τις πιο θρεπτικές τροφές. Η γλυκιά του γεύση οφείλεται στην περιεκτικότητά του σε μονοσακχαρίτες (κυρίως γλυκόζη και φρουκτόζη).

Σύμφωνα με το Προεδρικό διάταγμα απ.498 του 1983, ως μέλι νοείται «το τρόφιμο που παράγουν οι μελιτοφόρες μέλισσες από το νέκταρ των ανθέων ή από εκκρίσεις που προέρχονται από ζωντανά μέρη των φυτών ή που βρίσκονται πάνω σε αυτά, τα οποία (νέκταρ ή εκκρίσεις) συλλέγουν, μεταποιούν, αναμειγνύουν και αφήνουν να ωριμάσουν μέσα στις κηρήθρες της κυψέλης».

Ο φυτικός πλούτος της Ελληνικής φύσης (περισσότερα από 6000 φυτικά είδη) και η νομαδικότητα της Ελληνικής μελισσοκομίας προσφέρουν μια μεγάλη ποικιλία μελιών, που ξεχωρίζουν, με χαρακτηριστικές γεύσεις και αρώματα μοναδικά, από τα αντίστοιχα μέλια ξένων χωρών. Βασικά παραδείγματα είναι η γεύση του θυμαρίσιου μελιού, που είναι μοναδική στον κόσμο και το Ελληνικό πευκόμελο και ελατόμελο που ανήκουν στις σπάνιες ποιότητες στον κόσμο. Ενώ και τα Ελληνικά ανθόμελα δεν υστερούν, λόγω των ιδιαίτερων οργανοληπτικών χαρακτηριστικών τους. Η ποιότητα του Ελληνικού μελιού θεωρείται από τις καλύτερες στον κόσμο, αν και στη διεθνή βιβλιογραφία, τα Ελληνικά μελισσοκομικά προϊόντα παραμένουν ακόμη ανάμεσα στα πλέον «μη μελετημένα».

Τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά και οι σπουδαιότερες βιολογικές ιδιότητες των Ελληνικών μελιών είναι αποτέλεσμα της μεγάλης ποικιλίας φυτών που συμμετέχουν στην τελική τους σύνθεση.

Η θρεπτική και βιολογική αξία του μελιού ήταν γνωστή στους αρχαίους πολιτισμούς, αλλά επίσης έχει μακρά ιστορία και σα σύμβολο στη θρησκεία καθώς και σα φάρμακο. Στη Σουμερία βρέθηκαν αρχαία χειρόγραφα του 2000 π.Χ. όπου αναφέρεται θεραπεία για την επούλωση των πληγών με μέλι, όπως επίσης στο πάπυρο Ebers (1550 π.Χ.) και στο πάπυρο Smith (1700 π.Χ) .

Οι αρχαίοι Έλληνες θεωρούσαν το μέλι φάρμακο που εξασφάλιζε μακροβιότητα, ενώ στην Ελληνική μυθολογία, ο Δίας έφερε και το όνομα Μελισσεύς και Μελισσαίος (Ήσυχος). Ο Όμηρος, ο Ιπποκράτης, ο Πυθαγόρας, ο Δημόκριτος και ο Αριστοτέλης υποστήριζαν ότι ο κάθε άνθρωπος πρέπει να τρώει μέλι για να διαφυλάξει την υγεία του. Ο Διοσκουρίδης (100 μ.Χ.) χρησιμοποιούσε το μέλι για την θεραπεία των πληγών. Πάντως το αρχαιότερο πρόσωπο το οποίο εμφανίζεται στο χώρο της μελισσοκομίας είναι ο Αρισταίος, γιος του Απόλλωνα και της Κυρήνης. Η μυθολογία λέει ότι μόλις γεννήθηκε ο Αρισταίος, ο Ερμής τον πήγε στην Γαία και στις Ώρες για να τον αναθρέψουν. Οι Μούσες τον δίδαξαν τη μαντική και την ιατρική και οι Νύμφες τον έμαθαν πώς να καλλιεργεί τα αμπέλια και τις ελιές, πώς να φροντίζει τα μελίσσια και πώς να κάνει το γάλα τυρί. Αυτός με τη σειρά του δίδαξε τις τέχνες αυτές στους ανθρώπους. Ο Αρισταίος τιμήθηκε πολύ στην Αρκαδία γιατί σύμφωνα με τη μυθολογία αυτός ήταν που δίδαξε στους Αρκάδες τη μελισσοκομία.

Δεν είναι τυχαίο ότι η Αρκαδία είναι η μόνη περιοχή της Ελλάδας με μέλι ΠΟΠ (μέλι ελάτης Βυτίνας)

Το μέλι αναφέρεται και στην Καινή Διαθήκη, στα Ευαγγέλια και γενικά στο χριστιανικό κόσμο. Ο Ευαγγελιστής Ιωάννης στην Αποκάλυψη παρομοιάζει το λόγο του Θεού «γλυκύ σαν μέλι» (Αποκ. 10.9,10) ενώ ο Ευαγγελιστής Λουκάς μιλάει για το μέλι ως στοιχείο της διατροφής του Ιησού (Λουκ. 24.42). Από το Βυζάντιο μέχρι και τις αρχές του 19ου αιώνα, στην Ελλάδα το μέλι αποτελούσε βασικό είδος διατροφής και χρησιμοποιούνταν στη μαγειρική και στη ζαχαροπλαστική, αφού υπήρχαν επιδόρπια που παρασκευάζονταν από ξηρούς καρπούς και μέλι, που προερχόταν από τον Υμηττό (μέλι υμήττιον), από την Θάσο (μέλι θάσιον) και από τις Κυκλάδες (μέλι άκαπνιν). Επίσης μερικές από τις πιο γνωστές χρήσεις του μελιού ιστορικά είναι ως γλυκαντική ουσία, και μέχρι σήμερα αποτελεί σημαντικό συμπλήρωμα υγιεινής διατροφής.

Αρκετές μελέτες έχουν διεξαχθεί και συνεχίζουν να διεξάγονται στην Ελλάδα για το χημικό προφίλ και τις φαρμακολογικές ιδιότητες του Ελληνικού μελιού και των άλλων Ελληνικών μελισσοκομικών προϊόντων, από το Πανεπιστήμιο Αθηνών (Ιατρικό και Φαρμακευτικό Τμήμα). Διδακτορικές διατριβές στην Ελλάδα, ερευνητικά προγράμματα και συνεργασίες με Πανεπιστήμια του εξωτερικού, έχουν αποσαφηνίσει τις αντιμικροβιακές δράσεις σε διάφορους αερόβιους και αναερόβιους παθογόνους και μύκητες, τις επουλωτικές δράσεις, τη προφυλακτικής δράση έναντι κακοηθειών (μαστού και προστάτη), τη προστασία του καρδιαγγειακού από την αθηροσκλήρωση με πολύ πρόσφατες δημοσιεύσεις σε διεθνούς κύρους επιστημονικά περιοδικά. Είναι χαρακτηριστική για

παράδειγμα και μοναδική η οιστρογονική δράση, του βασιλικού πολτού, όπως φάνηκε από την συνεργασία του Παν/μίου Αθηνών με το Karolinska University, Sweden.

Η Ελληνική πρόπολη μετά τις πολλές μελέτες χημικές και φαρμακολογικές, εμφανίζεται πολύ ιδιαίτερη ανά το κόσμο. Η βραζιλιάνικη πρόπολη, πολύ κοντινή στη χημική της σύσταση της Ελληνικής κωνοφόρων, παραμένει στην αφάνεια και στο σύνολό της η πρόπολη δεν συλλέγεται, αφού μελισσοκόμοι συνήθως καθαρίζουν τις κυψέλες και την πετούν. Θα μπορούσε να αποτελέσει ένα υψηλής προστιθέμενης αξίας φυσικό προϊόν. Μέχρι σήμερα κανένα Ελληνικό μελισσοκομικό προϊόν εκτός του μελιού Βυτίνας, δεν έχει πάρει ΠΟΠ. Γιατί??

Πολλά προϊόντα που περιέχουν μέλι, γύρη, πρόπολη και βασιλικό πολτό σε διάφορες φαρμακοτεχνικές μορφές (σιρόπια, χάπια, κάψουλες, κρέμες, έμπλαστρα) γνωστοποιούνται στον ΕΟΦ ως συμπληρώματα διατροφής και ως ιατροτεχνολογικά, πόσα από αυτά περιέχουν αλήθεια Ελληνικά μελισσοκομικά προϊόντα??

Το μέλι Μανούκα της Ν. Ζηλανδίας, ένα μέλι με εξαιρετικά υψηλή τιμή, χρησιμοποιείται ευρύτατα για τις αντιβιοτικές του δράσεις. Γιατί όχι και το Ελληνικό θυμαρίσιο?? Χρειάζονται οι επιστημονικές μελέτες και η στήριξη. Γιατί να μην αντιμετωπισθεί ανάλογα??

Οι κρατικοί φορείς επιχορηγούν την έρευνα, που θα μπορούσε να τονώσει την εξαγωγιμότητα.

Στα μελισσοκομικά προϊόντα απαιτούνται οι κατάλληλες δράσεις για την αναγνώριση ελληνικών μελιών και πρόπολης με ΠΟΠ.

Θέσπιση κανόνων ποιότητας στην πρόπολη και το βασιλικό πολτό, έτσι ώστε να αποτελέσουν υψηλής προστιθέμενης αξίας ελληνικές πρώτες ύλες για χρήση τους σε συμπληρώματα διατροφής, ιατροτεχνολογικά προϊόντα και καλλυντικά. Προϊόντα δηλαδή με πολύ υψηλότερη τελική αξία πέραν εκείνης των τροφίμων.

Η χλωρίδα μας είναι μοναδική, γιατί να μην προωθηθούν λοιπόν μονοκαλλιέργειες μελιού, χαρακτηριστικών φυτών της χώρας μας, όπως θυμαριού, σιδερίτη, δίκταμου, τριαντάφυλλου κ.α. ‘Όλα τα παραπάνω φυτά δεν είναι τα απλά βότανα που χρησιμοποιούσαμε παραδοσιακά, αλλά αποδεκτά φαρμακευτικά φυτά για όλη την Ευρωπαϊκή ‘Ένωση. Σε αυτό το νομοθετικό πλαίσιο, μαζί με το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και ο ΕΟΦ θα είναι αρωγός έτσι ώστε η χώρα μας να αναδείξει επιτέλους τους θησαυρούς των φυσικών προϊόντων της.